.?Gelo tu dizanî

👇Gelo tu dizanî?👇

آیا تو میدانی؟ 

-------------------------------

👉Celadet bedirxan danerêya alfabeya kurdiya kurmancî ye.

جلادت بدرخان بنیان گذارالفبای کرمانجی است

-----------------------------

👉Dîvana cefer quliyê zenglî bi kurmancî ye 

دیوان جعفر قلی زنگلی به کرمانجی است

------------------------------

👉Şivanê kurmancan yekemîn romana bi kurdî ye (Erebê şemo)

چوپان کرمانج ها اولین رمان به کردی است(اثر عرب شمو)

--------------------------------

👉Dîvana melayê cizîrî yek jî sê pirtûkên dinyayê ye ky pê fal tên girtin u bi kurmanci ye 

دیوان ملای جزیری یکی ازسه کتاب دردنیاست که باآن فال می گیرندوبه کرمانجی است

--------------------------------

👉Bingeha rêzimaniya kurmanciya xorasanê û ya ya kurmanciya navçeyên din qet jî hevdu cuda nîne 

ساختاردستوری کرمانجی خراسان باکرمانجی بقیه مناطق اصلا فرقی ندارد

--------------------------------

👉Elî herîrî helbestvanekî kurmanc e ku nêzîkî pêncsed salî berê dijiya 

علی حریری شاعری کرمانج است که حدودپانصدسال قبل زندگی می کرد

--------------------------------

👉Bikaranîna sê tîpên kurmancî yên .q.w.x.li tirkiyê tenê di nivîsên nefermî da azad bûye

کاربردسه حرف کرمانجی ق. و.خ درترکیه فقطدرنوشته های غیررسمی آزاد شده است

--------------------------------

👉Ehmedê xanî Mem û Zîn bi kurmancî nivîsiye

احمد خانی مم و زین رابه کرمانجی نوشته است 

--------------------------------

👉%75 heya %80 kurd bi kurmancî xeber didin 

%۷۵ الی ۸۰% کردها به کرمانجی صحبت می کننند

-------------------------------

📒Serkanî: pirtûka dibistan 📒

---------------------------

 👉Amadekar.✍Emîn Eyasî Makûyî ✍

ایل جلالی وطوایف ان ازدیدگاه مورخین

روایات مختلفی در باره ایل بزرگ جلالی گفته شده است ولی آنچه مسلم است این ایل ازایلات بزرگ و با غیرت کورد ایرانی بوده  و بیشتر آنها  در شهرستان ماکوزندگی می کنند تعدادی از آنها در زمان حکومت پهلوی اول به قزوین وجاهای دیگر تبعید شده اند .

 

یک کردشناس روسی به نام آوریانوف در خصوص جلالی ها بویژه جلالی های ارمنستان می گوید: جلالی ها به هشت تیره تقسیم می شوند , آنها از فرزندان شخصی بنام جلال بوده ودر اصل ارمنی هستند که به مرور زمان کرد شده اند .گرچه ایشان جلالی ها را به هشت تیره تقسیم می کند ولی از هفت تیره نام می برد .

 

کوتانلی  - سورانلی  - ساکانلی  - حسن نانلی  - کچلانلی  - کاپدکانلی  و جنی کانلی

 

این روات را هیچکدام از مورخین و محققین قبول ندارند و آنرا قویا رد می کنند چرا که جلال یک نام ارمنی نبوده و نیست .

 

دکتر او . پسکو محقق آلمانی بر این باور است که وجه تسمیه ایل جلالی به خاطر عظمت و شکوه و جنگاوری این ایل در مقابل سه امپراتوری بزرگ می باشد .

 

پژوهشگر انگلیسی آقای مارک سیکس که مدتی در کردستان بوده است و تحقیقی در خصوص ایلات کرد دارد می گوید : جلالی ها که بالغ بر صدها هزار نفوس می باشند در کشورهای ترکیه - ایران - ارمنستان و آذربایجان زندگی می کنند.اکثر آنها در اطراف کوه آگری ( آرارات یا گلی داغ ), ئه له گه ز , دشت روان , ییلاقهای سرحد , ماکو , بازید , آگری , قرس , ایدر , وان , موش و... زندگی می کنند .گروه زیادی از آنها به آناتولی میانه کوچانده شده اند

 

آقای مجاهد اوزون در کتاب اگید سوداسی چاپ 3 سال 2002آنکارا ایلات سرحد را چنین تقسیم بندی می کند .

 

میلان - حسنان - رامان - رشکوتان - پنجه نان - شکاکان - حکاران - گلاویان - زیلان - جلالی - ره تکان - جمالدیانی - سیپکان - حیدران - آدمان - زیرکان - جیبران - بروکان - کوردی رش - بختیاری .

 

ایشان طوایف ایل جلالی را نیز اینگونه معرفی می کند :

 

1- خلکی  2 - جندیان   3 - قوروخ چیان  4 - سوله ئیتیمان  5 - حسوخلوفیان  6 - بوتکان  7 - مه یاکا  8 - قوتان  9 - کسکوییان  10 - گلایان  11 - علم هولی  12 - سوران  13 - جومکان  14 - علی یان  15 - گلوتوران  16 - مصرکان  17 - پلی کان  18 - بلخکی  19 - مالا عمه  20 - کچلان  21 - مالا حسه کچل  22 - حسه سوران  23 - ساکان  24 - مالا بوزو   25 - مالا بادو  26 - مالا حسه نکه  27 - مالا رسه جلیل  28 - مالا علو بوزوخوره  29 - پی یالا  30 - قاتکان  31 - قیمکان  32 - مامتکان  33 - گیسکان  34 - کلش کان  35 - قورویان  36 - مالا حوزه سمو  37 - دلویان  38 - مالا یاقوبه علادین  39 - مالا خدرآقای هندریان  40 - بانوکان  41 - شمکان  42 - رش رشکان  43 - قیزباخشویان  44 - اومویکان  45 - شیخ بزنیان  46 - قره چولیان  47 - زلفویان 

:

جایگاه زبان کوردی دربین ۸۸زبان دنیا

طبقه بندی۸۸ زبان زنده دنیا براساس مجموع ارزشها

 

1- انگلیسی

2- فرانسه......

 

31 - کـُــردی

 

منبع : مجله بین المللی le français dans le monde no 355 janvier 2008

 

نوشته ی:پروفسورلوئی ژان کالوه- نظریه پرداز معروف زبانشناسی - دانشگاه پاریس

 

 

 بقیه در ادامه مطلب...

 

 

1- انگلیسی

2- فرانسه

3- اسپانیولی

4- آلمانی

5- ژاپنی

6- هلندی

7- عربی

8- سوئدی

9- ایتالیایی

10- دانمارکی

11- ایسلندی

12- فنلاندی 

13- رومی

14- روسی

15- لهستانی

16-پرتغالی

17- نروژی

18- چینی

19- عبری

20- چک

21- اسلوونی

22- مجاری 

23- کره ای

24- ارمنی

25- استونی

26- ترکی *

27- یونانی 

28- کاتالانی

29- اسلوواکی

30- کروواتی

31- کُردی *

32- بلاروسی

33- آلبانیایی

34- رومانیایی

35- کییروندی / رواندایی

 

36تاگالوگ

37- هندی

38- باهاسا

39- بلغاری

40- فارسی

41- صربی

42- قزاقی

43- هاائوسائی

44- پئول

45- پنجابی

46- سواحیلی

47- آذری *

48- بنگالی

49- مینی 

50- هاکا

 

51- ویسایان / سبوئانو

52- اردو

53- سیندی

54- ویتنامی

55- بامبارا

56- ازبکی 

57- یوروبا

58- پشتو

59- تامول

60- نپالی 

61- گوارانی

62- ایگبو 

63- تایلندی

64- جاوانایی

65- یوئه

66- ووئی

67- اکراینی

68- خمری

69- آفریقایی

70- سودانی

71- گرجی

72- بوجپوری / بیهاری

73- خیانگ

74- مادوری

75- گانی

76- ژوانگی

77- گوجاراتی

78- تلوگو

79- ماراتی

80- مالایی

81- سینگالی

82- راجاستانی

83- کاننادا

 

84-اوریایی

85- آمهاریک

86- آسامایی

87- شونا 

88- بیرمانی

 

 

منبع : مجله بین المللی le français dans le monde no 355 janvier 2008

 

نوشته ی:پروفسورلوئی ژان کالوه

 

 

 

 

همانطوری که مشاهده شد در بین زبانهایی که در ایران تکلم می شوند

 

زبان کُردی رتبه ی سی و یک در جهان - زبان فارسی رتبه ی ۴۰ 

?Met û xaltî li zimanê kurmanci de

(Met )- xwişka bavê kesekî/ê ra dibêjin 

(xaltî )- xwişka dayika kesekî/ê ra dibêjin

Met عمه 

Xaltî خاله 

------------------------------

Emîn Eyasî Makûyî✍

15Gulanê Roja zimanê kurdî

Zimanê Kurdî

Bi xeml û rewş e

Şirîn û xweş e

Şirîn û xweş e

Zimanê Kurdî

Bi xweş awaz e

Letîf û naz e

Letîf û naz e

Zimanê Kurdî

Beyta Feqî ye

Kubra Xanî ye

Kubra Xanî ye

Zimanê Kurdî

Kewkeb çiyan e

Kubra teyran e

Kubra teyran e

Zimanê Kurdî 

Roja Zimanê Kurdî ji hemû kurdan pîroz be 👏✌️👍✍

مناطق کرمانج نشین دردنیا

لهجة کورمانجی زبان کوردی که تقریبا شاید حدود بیش از ۷۵% کوردها با این لهجه تکلم می کنند در کشورهای ترکیه، سوریه، شمال غربی ایران (استان ارومیه)، شمال شرقی ایران (شمال خراسان)، شمال و شمال غربی کردستان عراق، کشور ارمنستان (اطراف ایروان)، کشور گرجستان، کشور آذربایجان، مناطقی از استان مازندران، مناطقی از استان گیلان، اطراف ورامین و فیروزکوه، و همچنین تهران و کرج تکلم می شود.

 

🌺┄┄┄┄┄❅✾❅┄┄┄┄┄🌺

 

در خراسان شهرهای قوچان، شیروان، اسفراین، بجنورد، کلات، لایین، باجگیران، آشخانه، چناران، فاروج، سملقان، درگز و درونگر، رادکان، بخش هایی از نیشابور و سبزوار و جوین و تقریبأ حدود ۱۵% مردم ساکن مشهد به لهجهء کورمانجی تکلم می کنند.

 

🌺┄┄┄┄┄❅✾❅┄┄┄┄┄🌺

 

در آذرباییجان غربی شهرهای ارومیه، سلماس، خوی، ماکو، سیه چشمه، صومای برادوست، چالدران، پلدشت،قره ضیاالدین(چایپاره)، قطور،مرگور،ترگور،یولاگلدی ، سد ارس و بازرگان به لهجهء کورمانجی تکلم می کنند.

 

🌺┄┄┄┄┄❅✾❅┄┄┄┄┄🌺

 

در استان مازندران : بخش راغمرز در اطراف ساری، منطقه گلباد- محله در اطراف گلوگاه، اطراف کردکوی، کلاردشت، نور، اطراف علی آباد کتول.

 

🌺┄┄┄┄┄❅✾❅┄┄┄┄┄🌺

 

در استان اردبیل بخشی از مردم شهرستان خلخال کرمانج اند

 

🌺┄┄┄┄┄❅✾❅┄┄┄┄┄🌺

 

در استان گیلان: شهرهای رودبار، دیلمان، منجیل، لوشان، رحمت آباد، سیاهکل، حومه شهر ماسال.

 

🌺┄┄┄┄┄❅✾❅┄┄┄┄┄🌺

 

در استان قزوین: بخش قاقزان در اطراف قزوین، الموت، میانکوه، طارم

 

🌺┄┄┄┄┄❅✾❅┄┄┄┄┄🌺

 

در کشور ترکیه تقریبأ حدود ۹۵% کوردهای آن به لهجهء کرمانجی صحبت می کنند. کلیة استانهای جنوب شرقی ترکیه که از جمله شهرهای آن شامل: دیاربکر، آدی یامان، مرعش، ملتیا (مه له تیا)، اورفا )روها)، قرس (قه رس)، آگری، ارزروم، مووش، بتلیس، سیرت، سنجر، هکاری، شرناخ، جزیره بوهتان، قونیا، انتاپ (ئه نتاپ)، وان، باتمان، ارزنجان، سیواس، مردین، قیسری، الازق(ئه لازق) و همچنین رقم بسیار بالایی از کوردهای ساکن شهر استانبول به لهجة کورمانجی تکلم می کنند.

 

🌺┄┄┄┄┄❅✾❅┄┄┄┄┄🌺

 

در کشور سوریه شهرهای قامیشلو، حسکه (حه سه که)، حلب (حه له ب)، کوبانی، افرین (ئه فرین)، جزیره، دریک(ده ریک)، ترپا سپی، آمودا و همچنین کوردهای ساکن شهر دمشق به لهجة کورمانجی تکلم می کنند.

 

در کشور لبنان کوردهای شهر بیروت و حومه به لهجة کورمانجی تکلم می کنند.

 

در کردستان عراق شهرهای موصل، آکره، شیخان، دوهوک، زاخو، آمدیا، شنگار و قسمت غربی استان اربیل به لهجة کورمانجی تکلم می کنند.

 

🌺┄┄┄┄┄❅✾❅┄┄┄┄┄🌺

 

در کشور آذربایجان شهرهای کل باژار (که ل باژار – Kelbajar)، شوشه (Shusha) ، زنگلی (Zengilan)، لاچین (Lachin)، قبادلی (Kubatli) و خانلیق (Khanliq) که در امتداد نوار غربی کشور می باشند (کردستان سرخ قبلی)، به لهجهء کرمانجی تکلم می کنند. کوردهای این دیار در سال ۱۹۳۷ با خشونت استالین مواجه شدند، تعدادی از آنان قتل عام (که اصطلاحأ ژنوساید سفید کوردها نامیده شده است، (Kurds’ white genocide و تعدادی نیز به منطقهء سیبری تبعید شدند.

 

🌺┄┄┄┄┄❅✾❅┄┄┄┄┄🌺

 

در کشور ترکمنستان شهر فیروزه و همچنین مناطق جنوبی شهر عشق آباد و تعداد زیادی از ساکنین خود شهر عشق آباد به لهجة کورمانجی تکلم می کنند. همچنین کوردهای ساکن مناطق جوک تپه (Ciok-Tepe )، کاخکا (Kakhka)، قره قلعه (Kara-Kala) و تجن (Tejen) نیز با لهجة کورمانجی صحبت می کنند.

 

🌺┄┄┄┄┄❅✾❅┄┄┄┄┄🌺

 

در کشور قزاقستان نیز مناطق غربی شهر آلماتی (Almaty) ، شهر زامبول [Jamboul (zambyl] و شهر شیمکنت [Tchimkent] [symkent] به لهجة کورمانجی تکلم می کنند. این کوردها در سال ۱۹۳۷ میلادی مورد غضب و خشونت استبدادی نظام سوسیالیستی استالین قرار گرفته و از آذربایجان و ارمنستان، و گرجستان (در زمان جنگ جهانی دوم) به قزاقستان فرستاده شدند. در قسمت جنوبی شهر زامبول یعنی در آنطرف مرز در داخل خاک قرقیزستان کوردهای شهر اوچه (Oche ) نیز به لهجة کورمانجی تکلم می کنند.

 

🌺┄┄┄┄┄❅✾❅┄┄┄┄┄🌺

 

در کشور روسیه ( منطقة سیبری) ساکنین شهر نووسیبیسکی و حومه به لهجة کورمانجی صحبت می کنند.

 

در کشور ارمنستان حدود یک- سوم کوردهای این کشور ساکن ایروان(Erivan)، و بقیه در مناطق آلاگوز (Alaguez)، آرارات(Ararat)، ماسیس(Masis ) و تالیین(Talinn) ساکن هستند که به لهجة کورمانجی تکلم می کنند. این کوردها در سال ۱۹۲۰ از کردستان ترکیه به این دیار کوچ اجباری داده شدند.

 

 

منبع : Shokranlue شکرانلو (علی نجف زاده)